Na prethodnoj sednici Skupštine grada Prokuplja usvojen je predlog da se parcela u javnoj svojini grada, koja se nalazi u selu Pločnik, da na korišćenje Narodnom muzeju Toplice, radi obavljanja delatnosti iz njegove nadležnosti.
Na ovoj lokaciji nalazi se jedno od najznačajnijih neolitskih nalazišta u Evropi, koje se kontinuirano istražuje još od 1927. godine. Tokom decenija istraživanja pronađeni su brojni arheološki predmeti, među kojima su antropomorfne i zoomorfne figurine, posude od pečene zemlje, alatke od kamena i kosti, amuleti i tegovi. Posebnu vrednost lokalitetu daje više od pedeset predmeta izrađenih od bakra, kao i jasni tragovi prerade bakarne rude, što ukazuje da se upravo u Pločniku odvijala jedna od najranijih metalurških aktivnosti u istoriji čovečanstva.
Na samom nalazištu izgrađen je Arheo park Pločnik, sa replikama neolitskih kuća podignutih od prirodnih materijala, na način identičan onom iz tog perioda, bez upotrebe savremenih sredstava. U okviru parka ranijih godina organizovani su edukativni programi, radionice topljenja rude i pravljenja hleba, predavanja, kao i manifestacije poput “Neolitske naučne žurke”. Arheo park je tada bio značajna turistička i obrazovna tačka, koju su posećivali posetioci iz cele Srbije i inostranstva.
Međutim, prošle godine pisali smo o zapuštenom stanju parka, koji danas izgleda potpuno devastirano – trava do struka, urušeni krovovi, nakrivljene drvene konstrukcije i staze zarasle u korov. Nekadašnji ponos južne Srbije i jedno od najznačajnijih nalazišta mlađeg neolita u ovom delu Evrope danas je bez turista, bez informativnih tabli i bez vodiča. Ostali su tišina, zaborav i polako nestajanje kulturnog nasleđa.
Fotografije sa terena svedočile su o potpunoj zapuštenosti – rekonstruisane kuće od blata, pruća i trske, nekada edukativni eksponati, danas više podsećaju na autentične ruševine iz neolita, kao da ih godinama niko nije obilazio niti održavao.
Narodni muzej Toplice ranije se starao o lokalitetu i Arheo parku, na osnovu ugovora sa Železnicama Srbije, koje su tada bile vlasnik zemljišta. Međutim, nakon što je 2022. godine zemljište preneto sa Železnica Srbije na Grad Prokuplje, muzeju nije dato pravo korišćenja, zbog čega nije bio u mogućnosti da nastavi brigu o lokalitetu.
Tadašnja direktorka Narodnog muzeja Toplice, Ljiljana Krasić, na pitanje o razlozima zapuštenosti parka i mogućnostima njegove obnove, navela je da muzej nije mogao da konkuriše za sredstva kod nadležnog ministarstva, jer nije bio ni vlasnik zemljišta niti je imao pravo njegovog korišćenja.
Zbog toga se nameće pitanje kako je moguće da je lokalitet bio održavan dok je bio pod zakupom, a da je počeo da propada upravo nakon što je prešao u vlasništvo lokalne samouprave, kao i zašto je bilo potrebno skoro četiri godine da se ova izuzetno važna lokacija konačno ustupi muzeju na korišćenje.
