Danas se navršava 109 godina od izbijanja Topličkog ustanka, jedinog organizovanog ustanka na teritoriji okupirane Evrope tokom Prvog svetskog rata. Ustanak je podignut 26. februara 1917. godine u Toplici, kao odgovor na bugarsku okupaciju, represiju i pokušaje nasilne mobilizacije srpskog stanovništva.
Ustanak je zahvatio područje Toplice, Jablanice, Puste Reke i Jastrepca, a predvodili su ga poznati vojvode i komite, među kojima su se istakli Kosta Vojinović i Kosta Pećanac. Narod južne Srbije, suočen sa terorom, prisilnom bugarskom mobilizacijom i pokušajima promene nacionalnog identiteta, odlučio je da pruži oružani otpor daleko nadmoćnijem okupatoru.
U prvim danima ustanka oslobođena su brojna mesta, uključujući i Prokuplje, a ustanici su uspostavili privremenu vlast na oslobođenoj teritoriji. Međutim, ubrzo je usledila snažna kontraofanziva bugarskih i austrougarskih snaga, koje su uz velike represalije ugušile ustanak tokom marta 1917. godine.
Posledice su bile tragične – hiljade civila su ubijene, mnoga sela spaljena, a stanovništvo izloženo masovnim odmazdama. Ipak, Toplički ustanak ostao je simbol otpora, hrabrosti i odlučnosti naroda da brani slobodu i nacionalni identitet, čak i u najtežim istorijskim okolnostima.
Danas, više od jednog veka kasnije, godišnjica ustanka obeležava se u brojnim mestima Topličkog okruga, uz polaganje venaca i podsećanje na žrtve i junake koji su se 1917. godine suprotstavili okupaciji.
Toplički ustanak zauzima posebno mesto u srpskoj istoriji, ne samo kao vojni događaj, već kao snažna poruka o spremnosti naroda da se bori za slobodu, bez obzira na cenu.
