Na današnji dan, 16. jula 1054. godine, dogodio se jedan od najznačajnijih događaja u istoriji hrišćanstva – početak Velike šizme, odnosno raskola između zapadne i istočne hrišćanske crkve. Ovaj događaj doveo je do trajne podele na Rimokatoličku i Pravoslavnu crkvu, čije posledice su vidljive i danas.
Za simboličan početak raskola smatra se trenutak kada su izaslanici pape Lava IX u carigradskoj crkvi Svete Sofije položili bulu o ekskomunikaciji patrijarha Mihaila Kerularija. Nekoliko dana kasnije, carigradski patrijarh i sabor uzvratili su ekskomunikacijom papinih izaslanika, čime je višegodišnji spor između Rima i Carigrada prerastao u otvoreni raskol.
Iako su nesuglasice između dve crkve postojale vekovima, ključna pitanja odnosila su se na primat rimskog pape nad celokupnom hrišćanskom crkvom, kao i na razlike u bogosluženju, crkvenoj organizaciji i pojedinim teološkim učenjima. Zapadna crkva zastupala je stav da papa ima vrhovni autoritet nad svim hrišćanima, dok je Istočna crkva smatrala da su svi patrijarsi ravnopravni, uz počasno prvenstvo rimskog episkopa, ali bez vlasti nad ostalim crkvama.
Pored pitanja papinskog primata, među uzrocima raskola bili su i politički odnosi između Istočnog rimskog (Vizantijskog) carstva i Zapada, kulturne razlike između grčkog i latinskog sveta, kao i spor oko dodatka “Filioque” u Simvolu vere, koji je Zapad prihvatio, a Istočna crkva odbacila.
Iako se 1054. godina smatra zvaničnim datumom Velike šizme, istoričari ističu da se raskol nije dogodio preko noći, već je predstavljao vrhunac dugotrajnog procesa udaljavanja dve crkve.
Više od devet vekova kasnije, 1965. godine, papa Pavle VI i vaseljenski patrijarh Atenagora I zajednički su ukinuli međusobne anateme iz 1054. godine, što je predstavljalo važan korak ka dijalogu i približavanju dve crkve. Ipak, puno crkveno jedinstvo do danas nije obnovljeno.
Velika šizma ostaje jedan od najvažnijih događaja u istoriji hrišćanstva, jer je trajno oblikovala versku, kulturnu i političku mapu Evrope i sveta, ostavljajući dubok trag u razvoju dve najveće hrišćanske tradicije – pravoslavlja i rimokatolicizma.
