Na arheološkom nalazištu Hisar u Prokuplju, u okviru pete po redu istraživačke kampanje i naučnog projekta “Arheološka istraživanja utvrđenja Hisara u Prokuplju”, otkriven je izuzetno redak nalaz – fragment češlja izrađen od kosti, ukrašen liturgijskim scenama sa likovima apostola i ribara.
Prema rečima arheološkinje Sanje Crnobrnje, koja učestvuje u istraživanju, pretpostavlja se da predmet potiče iz perioda između četvrtog i šestog veka i da pripada luksuznim i retkim nalazima na prostoru današnje Srbije.
– Pored češlja, tokom ovogodišnje kampanje pronašli smo i bronzani krst, strelice, delove pojasne opreme, kao i druge arheološke ostatke i jame koje su trenutno u fazi iskopavanja. Kampanju sprovodimo uz podršku Ministarstva kulture, u skladu sa strategijom istraživanja, kako bismo prikupili sve relevantne podatke o Hisaru – njegovim gabaritima, rasporedu, funkciji i vremenskom okviru korišćenja. Dosadašnji rezultati su izuzetni, a nalazi svake godine sve bogatiji, istakla je Crnobrnja.
Ona je dodala da je tokom današnjih iskopavanja pronađena i opeka sa otiskom stopala dvogodišnjeg deteta, što predstavlja jedinstven i dirljiv trag prošlosti.
Tokom prošlogodišnjih istraživanja otkriven je srebrni novac Vuka Brankovića, retko pronađen van Kosova i Metohije, kao i brojni drugi predmeti koji dopunjuju sliku o bogatoj prošlosti Prokuplja i ovog značajnog lokaliteta.
– Trenutno radimo na više lokacija, a svake godine otvaramo između četiri i šest sondi. Istraživanja sprovedena u zoni kod Savićevca otkrila su novi bedem i objekte, što je otvorilo pitanje gde se nalaze crkveni ostaci, za koje se pretpostavlja da su na samom brdu Hisar ili ispod sadašnjeg Savićevca. Deo lokaliteta danas se nalazi ispod asfalta i parkinga, što otežava rad, ali planiramo da nastavimo iskope još najmanje dve nedelje i nadamo se novim otkrićima – navela je Crnobrnja.
U poslednjih pet godina istraživači su stekli mnogo jasniju sliku o konfiguraciji terena i rasporedu nekadašnje infrastrukture. Utvrđeno je da je Hisar, pored citadele, imao još dve linije bedema i skriveni prolaz koji je, kako se pretpostavlja, služio za bekstvo iz utvrđenja u slučaju opsade.
– Reč je o velikom ranovizantijskom utvrđenju iz doba cara Justinijana, povezanom sa ranovizantijskom bazilikom u podnožju i kasnoantičkim termama. Verujemo da je i na samom brdu postojala crkva iz tog perioda. U 14. veku prostor je redukovan na današnju tvrđavu, koja je konzervirana 2019. godine i pripadala nekom topličkom velikašu, objašnjava Crnobrnja.
U istorijskim izvorima pominju se vojvode Krajimir i Juga, a pitanje koji od njih je stolovao na Hisaru i dalje je otvoreno. Ono što je sigurno jeste da današnja tvrđava predstavlja tipičan primer srpske srednjovekovne arhitekture 14. veka, sa očuvanim bedemima koji i danas dominiraju na vrhu brda Hisar iznad Prokuplja.
