Na današnji dan, 1. septembra 1939. godine, nemačka vojska napala je Poljsku, čime je počeo Drugi svetski rat u Evropi – sukob koji će tokom narednih šest godina zahvatiti gotovo ceo svet i odneti desetine miliona života.
Nemački napad počeo je u ranim jutarnjim satima, a nemačke snage prešle su poljsku granicu na više mesta. Kao jedan od simbola početka rata ostao je napad na poljsku vojnu postaju na poluostrvu Vesterplate kod Gdanjska, koji je počeo ujutro 1. septembra.
Napad je usledio nakon višemesečnog rasta tenzija između Nemačke i Poljske, ali i šire krize u Evropi izazvane politikom nacističke Nemačke i njenim teritorijalnim pretenzijama. Nemački nacistički režim Adolfa Hitlera zahtevao je, između ostalog, vraćanje Gdanjska pod nemačku kontrolu i izgradnju eksteritorijalne saobraćajne veze sa Istočnom Pruskom.
Prethodno su Nemačka i Sovjetski Savez 23. avgusta 1939. godine potpisali sporazum Molotov–Ribentrop, kojim su se dve države obavezale na međusobno nenapadanje. Tajni protokol sporazuma predviđao je podelu interesnih sfera u istočnoj Evropi, uključujući i teritoriju Poljske.
Nemačka vojska je u napadu na Poljsku primenila kombinaciju oklopnih jedinica, pešadije i avijacije, čime je sprovedena taktika poznata kao “blickrig” – munjeviti rat. Poljska je pružila otpor, ali je bila suočena sa nadmoćnijim nemačkim snagama, dok je 17. septembra sa istoka napao i Sovjetski Savez.
Britanija i Francuska, koje su prethodno dale bezbednosne garancije Poljskoj, objavile su rat Nemačkoj 3. septembra 1939. godine. Time je lokalni sukob prerastao u veliki evropski rat.
U narednim godinama rat se proširio na gotovo sve delove sveta. Nemačka je 1940. godine okupirala veliki deo Zapadne Evrope, dok je 1941. napala Sovjetski Savez. Iste godine Japan je napao američku bazu Perl Harbor, nakon čega su Sjedinjene Američke Države ušle u rat.
Sukob je vođen između Sila Osovine, predvođenih Nemačkom, Italijom i Japanom, i Saveznika, među kojima su ključnu ulogu imali Velika Britanija, Sovjetski Savez, Sjedinjene Američke Države, Kina i Francuska.
Drugi svetski rat doneo je nezapamćena stradanja civila i vojnika. Milioni ljudi ubijeni su u borbama, bombardovanjima, masovnim streljanjima, logorima i genocidu. Holokaust, sistematski progon i ubistvo oko šest miliona evropskih Jevreja, predstavlja jedno od najstrašnijih poglavlja ovog perioda.
Rat u Evropi završen je u maju 1945. godine kapitulacijom nacističke Nemačke, dok je rat na Dalekom istoku okončan u septembru iste godine, nakon kapitulacije Japana.
Drugi svetski rat ostavio je duboke posledice na političku kartu sveta. Posle 1945. godine formiran je novi međunarodni poredak, osnovane su Ujedinjene nacije, a svet je ubrzo ušao u period rivalstva između Sjedinjenih Američkih Država i Sovjetskog Saveza poznat kao Hladni rat.
Početak rata 1. septembra 1939. godine ostao je zapisan kao jedan od najvažnijih i najtragičnijih datuma 20. veka – dan kada je napad na Poljsku pokrenuo sukob koji će promeniti svet.
