Na današnji dan, 24. septembra 1227. godine, prema tradicionalnom datumu, preminuo je Stefan Nemanjić, poznat kao Stefan Prvovenčani, srpski srednjovekovni vladar i prvi krunisani kralj iz dinastije Nemanjića.
Stefan Nemanjić bio je drugi sin velikog župana Stefana Nemanje. Nakon što je njegov otac 1196. godine prepustio vlast najstarijem sinu Vukanu, a Stefanu poverio položaj velikog župana, počeo je period u kojem će se oblikovati osnove buduće srpske kraljevine.
Stefanova vladavina bila je obeležena složenim odnosima sa susednim državama, ali i nastojanjem da učvrsti položaj Srbije. Poseban izazov predstavljali su odnosi sa njegovim bratom Vukanom, koji se početkom 13. veka pobunio protiv Stefana i uz pomoć ugarskog kralja privremeno preuzeo vlast.
Stefan je uspeo da povrati presto, a njegov položaj dodatno je ojačan diplomatskim vezama i brakovima sa uglednim evropskim dinastijama.
Krunisanje za kralja
Najznačajniji događaj njegove vladavine bilo je dobijanje kraljevske krune. Stefan je 1217. godine krunisan za kralja, čime je Srbija dobila međunarodno priznatu kraljevsku titulu, a on postao prvi kralj iz dinastije Nemanjića.
Zbog toga je u istoriji ostao upamćen kao Stefan Prvovenčani – “prvovenčani” u značenju prvi krunisani srpski kralj.
Od posebnog značaja za položaj srpske države bilo je i proglašenje samostalnosti Srpske pravoslavne crkve 1219. godine. Sveti Sava, Stefanov mlađi brat, izborio je autokefalnost Srpske crkve, čime su postavljeni važni temelji njenog budućeg razvoja.
Stefan Prvovenčani bio je i prvi srpski vladar koji je ostavio značajnije književno delo. Njegovo “Žitije Svetog Simeona”, posvećeno njegovom ocu Stefanu Nemanji, smatra se jednim od najznačajnijih spomenika stare srpske književnosti.
Pred kraj života Stefan se zamonašio, dobivši ime Simon. Preminuo je 1227. godine, a za svetitelja je proglašen kao Sveti kralj Stefan Prvovenčani.
Njegova vladavina predstavlja jednu od ključnih etapa u razvoju srednjovekovne Srbije – period u kojem je država Nemanjića od velike župe postala kraljevina, dok su istovremeno učvršćivani temelji državne i crkvene organizacije.
Stefan Prvovenčani ostao je upamćen kao vladar čijom je krunom započelo kraljevsko razdoblje srpske srednjovekovne države i kao jedan od najznačajnijih Nemanjića.
